|
||
| ||
|
|
|
|
δαιαρδ ϊελιΰμ γψωξδ οεηψι - δψτρεια |
|
ϊιθπβ δργπδα νιηπεξ οεμιξ :ψξΰξδ νω 1994 μιψτΰ-υψξ ,6-7 β"λ δψιτρειαδ :κεϊξ βψαωψιδ ιρει :κψεςδ ϊεπεω :ΰωεπ ϊιθπβ δργπδα νιηπεξ οεμιξ -μς ϊψηΰμ ϊηΰ δψεφξ νιιη νιψεφι μω ϊεπϊωδ - (evolution) διφεμεαΰ .νιπεξγχδ νδιϊεαΰξ νιπεω νιΰφΰφδω κλ ,ϊεψεγδ ιπτ .ϊιξεψχ σχεξ οιςψβ ειΰϊμω ψεφι εΰ ΰϊ - (eucaryote) θειψχιΰ ζεψιζμ ϊςιιρξδ ,οεαμη μμλ-κψγα ,δμεγβ δμεχμεξ - (enzyme) νιζπΰ δπιΰ δξφς ΰιδ κΰ ,κιμδϊδ μω δμςτδδ ϊιβψπΰ ϊγψεδ ιγι-μς ιξιλ κιμδϊ .κιμδϊα δπϊωξ κϊεηδ ,νιχγιιηα ιεφξδ νιζπΰ - (restriction enzyme) ςεχια νιζπΰ εΰ 4 μμλ-κψγα) νιζπΰ μλμ ϊιγεηιιδ ϊαεχςξμ νΰϊδα ,ιγεηιι ψϊΰα ΰ"πγ .(νιγιθεΰιμχεπ 6 .ϊξιιερξ δπελϊ ηϊτμ ιϊωψεϊδ ψωελδ ϊγιηι - (gene) οβ μελ-κρ εΰ ,ιδωμλ δπελϊ μω ιϊωψεϊδ αιλψξδ - (genotype) τιθεπβ .ψεφι μω νιιϊωψεϊδ νιαιλψξδ ιγιΰεμτδ ψεφι ιΰϊα .ψεφι μω νιπεωδ νιπβδ μελ-κρ - (genome) νεπβ .νιξεπβ ιπω νιιεφξ ιγιΰεμτιγ ψεφι μω ΰϊα εμιΰε ,γηΰ νεπβ ιεφξ εα .εμωξ ϊιξεψχα σχεξδ νιψεφι μω ΰϊα οεψαΰ - (nucleus) οιςψβ .νιξερεξεψλδ νιιεφξ μλ μω ιϊωψεϊδ ψξεηδ .ϊιΰμχεπεαιψ-ιρλεΰγ δφξεη - (DNA) ΰ"πγ ιμςα νιμιγβ ιπωξ ϊαλψεξδ δμεχμεξ .νιτιβπδ αεψ μωε νιιηδ νιψεφιδ γηΰ μλ ψωΰ ,νιγιθεΰιμχεπ μω ϊαεχςξ ιεπα μιγβ μλ .δλετδ ϊειαθεχ ϊΰ νιεεδξδ ,(δρεαιψ-ιρλεΰγ) ψλερε ϊιϊηψζ δφξεη μω ψιιωξ αλψεξ νδξ ,οιπΰεβ ,οιπγΰ ,νιιπχπη νιριρα ϊςαψΰξ γηΰ μω ψιιωε ,μιγβδ "ϊψγω" νιμωξμ ψεωχ γηΰ μιγβ .δζα δζ νιττεμξ νιμιγβδ .οιξιϊ εΰ οιρεθιφ -ψιιωμ οιπγΰδ-ψιιω οια (οξιξ-ιψωχ) νιωμη νιιξιλ νιψωχ ϊεςφξΰα ,εμ . οιρεθιφδ-ψιιωμ οιπΰεβδ-ψιιω οιαε οιξιϊδ οτεΰα νιςφεαξδ νιλιμδϊδ μεμλξ - (genetic engineering) ϊιθπβ δργπδ ΰ"πγ ιςθχ γεγια ϊεςφξΰα νιΰϊ μω ιθπβδ δπαξδ ιεπιωμ ιϊελΰμξ νϊεΰ μφπμ ιγλ ,νθεαω νωμ αεψ-ιτ-μς .ψηΰ ΰ"πγα ναεμιωε νιιγεηιι .ϊειξεωιι ϊειωεξιω ϊεψθξμ εΰ ψχηξ ϊεψθξμ εψωελ ϊΰ νιψτωξδ ψεφι μω ϊεμιςτ εΰ δπαξ - (adaptation) δξΰϊδ .νιΰφΰφ γιξςδμε γψωιδμ ,εϊαιαρ ιΰπϊ νς γεξϊδμ (COOH) ϊιμιρλεαψχ δφεαχ ϊμμελδ ϊαελψϊ - (amino acid) ϊιπιξΰ δφξεη .νιπεαμηδ μω οιπαδ ιπαΰ οδ ϊειπιξΰ ϊεφξεη .(NH2) ϊιπιξΰ δφεαχε ,ψλερ μω ϊειμεηξ ϊαλψεξδ δμεχμεξ - (nucleic acid) οιςψβ-ϊφξεη ΰ"πψε ΰ"πγ ϊεφξεηδ οδ δμΰ μμλ-κψγα .νιιπχπη νιριραε ϊιϊηψζ δφξεη .ϊειπιξΰ ϊεφξεη ψϊει εΰ γηΰ σφψ διεπαδ δμεχμεξ - (protein) οεαμη νιπεαμη .ηιμωδ-ΰ"πψαω ιθπβδ γεχδ ιτ-μς ΰϊαω νιξερεαιψδ μς ϊιπαπ .ΰϊδ μω δπαξδ ιαιλψξξ νιαψ μωε νιξιζπΰδ μω ιψχιςδ αιλψξδ νδ δΰφεϊλ ΰϊ μω ιθπβδ δπαξδ ϊεπϊωδ - (transformation) διφξψετρπψθ .σιβπξ εΰ ψηΰ ΰϊξ ΰ"πγ ςθχ ϊθιμχξ δζ ςθχ μιλξ αεψμ .ψζ ΰ"πγ ςθχ ελεϊμ ψγηεδω ψεφι εΰ ΰϊ - ιπβρπψθ .δωγη δπελϊ δπχξω οβ οεϊπ ιθπβ δπαξ μςα νιψεφι μω νψωελμ ιρηι γγξ - (fitness) ϊεψιωλ .νιπεϊπ δαιαρ ιΰπϊα νιιψετ νιΰφΰφ γιξςδμ νιπεαμηε ΰ"πγ μω κεψΰ θεη ιεως οεψαΰ - (chromosome) - νεζεξεψλ μμλ-κψγα εα οιηαδμ ψωτΰ .οιΰθεψτ-εΰμχεπ ΰεδ ,ψξεμλ ,ειμΰ νιτψεφξδ ,νιχμηϊξ νπιΰω νιΰϊα .τεχρεψχιξ ϊψζςα οιςψβδ ϊχεμη ϊςα νιΰϊα ΰϊδ ϊχεμη ϊΰψχμ .ψεΰδ τεχρεψχιξα εα οιηαπω ιγλξ χγ νερεξεψλδ οιχϊϊαω κλ ,σετιμ-ιλιμδϊ μω ϊαλψεξ δψγρα νερεξεψλδ δαςϊξ .ςεαφ σιτεβ :εξω οΰλξ ,δαιαρδξ ςαφ ψϊει θμεχ ΰεδ ιτεχρεψχιξ .ιπιιτεΰ δπαξ γηΰ μλμε ,οιξ μω ειΰϊα νιρεξψελδ ψτρξ ςεαχ ,οεψχιςα .νεπβδ εΰ νερεξεψλδ δπαξα εΰ οβα ιεπιω - (mutation) διφθεξ νιιψετ νιΰφΰφ γιξςδμ νιιεωςδ νιψεφι μω δφεαχ - (species) οιξ ΰεδ οιξδ .ιϊεαψϊδ νερηξα ψηΰ οιξ-ιπαξ νιγψτεξ γηΰ οιξ-ιπα .νδιπια .νιιη νιψεφι μω ϊιριραδ οειξδ ϊγιηι μω ϊηΰ δμεχμεξξ ψχιςα ιεπαω ,νιιη νιΰϊ μω μιτθ - (virus) σιβπ ϊεαψϊδδ ιλιμδϊ αεψμ νιριιβξ νιτιβπδ .ϊιπεαμη ϊτθςξε ΰ"πψ εΰ ΰ"πγ .νιτχεϊ νδω νιΰϊδ μω ϊελψςξδ ϊΰ νδμω δμεχμεξ ϊαλψεξ δπξξω ϊιριραδ διμεηδ - (nucleotide) γιθεΰιμχεπ ψλερ-ψιιω ,ϊιϊηψζ δφξεη μω ψιιωξ αλψεξ γιθεΰιμχεπ .ΰ"πψ εΰ ΰ"πγ ,οιπΰεβ ,οιπγΰ) ιπχπη ριραε (ΰ"πγα δρεαιψ-ιρλεΰγ ΰ"πψα δρεαιψ) .(μιφψεΰ εΰ οιξιϊ , οιρεθιφ κεϊα νιψηΰ ΰ"πγ ιςθχ ϊψαςδμ ϊωξωξδ ΰ"πγ ϊμεχμεξ - (vector) ΰωπ .ψηΰμ γηΰ ΰϊξ εΰ ΰϊδ ιεμϊ-ιϊμα οτεΰα δαψϊξδ ιΰϊ-κεϊ ΰ"πγ μω δμεχμεξ - (plasmid) γιξρμτ εαμεωω ΰ"πγ ιςθχ μω νιιςαθ νιΰωπ νδ νιγιξρμτδ .ΰϊδ-ιξερεξεψλα .ϊιθπβδ δργπδδ ιλιμδϊα νιιγεςιι νιΰωπλ νβ νιμφεπξε νλεϊμ μλ-κρ μω εΰ) δπελϊ μω δϊψεφ εΰ δϊςτεδ - (phenotype) τιθεπτ .νιπεϊπ δαιαρ ιΰπηα νιιερξ τιθεπβ ϊεμιςτξ δΰφεϊλ ,(θψτ μω ηεπελϊδ επιΰ εμω ιϊωψεϊδ ψξεηδ ψωΰ ψεφι εΰ ΰϊ - (procaryote) θειψχεψτ .ϊιξεψχ μςα οιςψβα οβψεΰξ νιΰϊδ μω δρξδ ψχις ΰεδω ,βιξφδ μζεπδ - (cytoplasm) δξρμτεθιφ νιπεψαΰ ϊειξεψχε οιςψβδ ϊιξεψχε) ΰϊδ-νεψχ ιγι-μς νηϊπ .νιιηδ .(νιπειψγπελεθιξδ οεβλ ,δξρμτεθιφαω ΰιδω ,ΰ"πψα εΰ ΰ"πγα νιγιθεΰιμχεπ δωεμω μω ϊαεχςξ - (codon) οεγεχ ϊχρτδμ εΰ ,νιξερεαιψαω νεβψϊδ κιμδϊα ϊηΰ ϊιπιξΰ δφξεημ (οτεφ) γεχ . νεβψϊδ ,ϊιμιγβ-γη δμεχμεξ μμλ-κψγα .ϊιΰιμχεπεαιψ δφξεη - (RNA) ΰ"πψ νιριραδε δρεαιψ ΰεδ νδα ιψλερδ αιλψξδ ψωΰ ,νιγιθεΰιμχεπξ ϊαλψεξδ .μιφψεΰε οιρεθιφ ,οιπΰεβ ,οιπγΰ μμλ-κψγα νδ νδαω νιιπχπηδ ιτμ νιξερεαιψα ϊξβψεϊξδ ΰ"πψ ϊμεχμεξ - (messenger RNA) ηιμω-ΰ"πψ .οεαμηδ μω ϊειπιξΰδ ϊεφξεηδ σφψμ ιθπβδ γεχδ .ϊιβιεζ ΰμ διαψ κιμδϊα νιερξ νεπβ μω ιεαιψ - (cloning) θεαιω ψηΰμ ,νιψηαπ ΰ"πγ ιςθχ ιεαιψμ θεαιωδ κιμδϊα νιωξϊωξ ϊιθπβ δργπδα .νιτιβπ εΰ νιγιξρμτ μω ΰ"πγα νηεΰ εαμιωω :"δφηξμ ψξωξ" μετλωδ μμλ-κψγα .ΰ"πγδ ϊμτλδ - (replication) μετλω μιγβξε ΰ"πγδ μω ϊιψεχξδ δμεχμεξα διδω γηΰ μιγβξ διεπα δμεχμεξ μλ .ωγη γηΰ γηΰ μω ϊιπαϊ ιτ-μς ,ΰ"πψ μω δμεχμεξ ϊιιπα (transcription) χεϊςϊ .ΰ"πγδ ιμιγβξ ϊεφξεη μω ϊεγιηιξ νιπεαμη ϊμεχμεξ ϊιιπα - (translation) νεβψϊ .ΰ"πγαω ιθπβδ γεχδ ιτ-μς ,νιξερεαιψα ϊειπιξΰ |
|
|
δψζη ωετιη | ϊεψαεηδ ϊξιωψμ | ψβΰξδ ϊεγεΰ μς ϊιπεπρμ | ςγιξδ ιψβΰξε ϊςδ ιαϊλ ϊξιωψμ αωχεϊξδ κεπιηδ νεγιχμ ϊιπεπρ ϊϊεξςμε δαιαρδ ϊελιΰμ γψωξμ ,2002 © ϊεψεξω ϊειελζδ μλ www.snunit.k12.il/write_to_us.html : ϊαεϊλμ νλιϊεςφδ ϊΰε νλιϊεψςδ ϊΰ μαχμ ηξωπ | |